Κατά τη διάρκεια της τελευταίας Παγετώδους (18.000 π.σ.) η στάθμη της θάλασσας στα παράλια του Αιγαίου κατέβηκε μέχρι και 120 μέτρα, φανερώνοντας μεγάλες λωρίδες ξηράς στα παράλια της ηπειρωτικής χώρας ή ανάμεσα σε νησιά. Έτσι, πολλά νησιά που σήμερα βρίσκονται αποκομμένα από τη θάλασσα βρέθηκαν ενωμένα μεταξύ τους σε ενιαίες χερσονήσους ή αποτέλεσαν προέκταση της ξηράς.

Η ηπειρωτική Αργολίδα, για παράδειγμα, ήταν ενωμένη με τα νησιά Σπέτσες, Δοκό και Ύδρα, ενώ τα Μέθανα με την Αττική. Πολλά σημερινά νησιά των Κυκλάδων συναποτελούσαν μία ενιαία νήσο, ενώ ενωμένο ήταν και το βόρειο τμήμα της Εύβοιας με τη Θεσσαλία, που μαζί με τα μεγάλα νησιά των βόρειων Σποράδων, Σκιάθο, Σκόπελο και Αλόννησo, σχημάτιζε μία ενιαία χερσόνησο.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η εύρεση σποραδικών παλαιολιθικών εργαλείων αυτής της περιόδου σε νησιά του βόρειου Αιγαίου δικαιολογείται ως αποτέλεσμα μετακινήσεων ομάδων κυνηγών-συλλεκτών προς τις παράκτιες περιοχές της ηπειρωτικής χώρας διαμέσου ξηράς, με σκοπό το κυνήγι θηραμάτων που κατέφευγαν σ’ αυτές αλλά και την προμήθεια νέων πρώτων υλών (π.χ. πηγές πυριτόλιθου κατάλληλου για τη λάξευση εργαλείων).

Εκείνο που ξαφνιάζει όμως είναι ο εντοπισμός επιφανειακών ευρημάτων της ίδιας περιόδου σε νησιά που βρίσκονταν ακόμα και τότε αποκομμένα (π.χ. το νησί Γράμιζα, μεταξύ Γιούρων και Κυρά Παναγιάς στις βόρειες Σποράδες) ή συνδέονταν μεταξύ τους διαμέσου χερσαίων πορθμών (π.χ. Γιούρα και Κυρά Παναγιά). Είναι φανερό πως για τους κυνηγούς της 'Yστερης Παλαιολιθικής η εξερεύνηση τέτοιων περιοχών ήταν εφικτή μέσω θαλάσσιων περασμάτων και δεν απαιτούσε ιδιαίτερα ανεπτυγμένα μέσα ναυσιπλοΐας. Η Μήλος, για παράδειγμα, θα ήταν προσβάσιμη από την Αττική μέσω μικρών περασμάτων, έκτασης 2-5 χλμ. διαμέσου της ’νδρου και της Σίφνου, από τα οποία μάλιστα θα ήταν ορατή κατά την ώρα του ταξιδιού. Ίσως σε ένα από αυτά τα εξερευνητικά ταξίδια των κυνηγών να έγινε και η ανακάλυψη του οψιανού, πρώτης ύλης ηφαιστιογενούς προέλευσης που βρέθηκε σε χρήση στο σπήλαιο Φράγχθι της Ερμιονίδας από τα τέλη της Παλαιολιθικής για την κατασκευή λίθινων εργαλείων.

Είναι βέβαιο πάντως ότι τέτοιου είδους μετακινήσεις απαιτούσαν στοιχειώδη ναυσιπλοϊκή υποδομή (πλοιάρια από καλάμια ή κορμό δένδρου) καθώς και γνώσεις γύρω από τα θαλάσσια ρεύματα, τις καιρικές συνθήκες αλλά και τον προσανατολισμό μέσω αστρικών σημείων.